پایگاه شهر تاریخی سیمره دره شهر

يک کمربند حفاظتي با استفاده از بلوک‌هاي سيماني با آرم مشخص سازمان اجرا شد تا بتوان به استناد اين اقدام به موقع حدود تپه ها و زمين‌هاي منابع ملي را مشخص و قابل تفکيک و انتقال آن به سهولت انجام پذيرد.

مدير پايگاه پژوهشي شهرتاريخي دره شهر در استان ايلام با بيان مطلب فوق به ميراث آريا(chtn) گفت:برابر نقشه مصوب، تمام عرصه و حرايم يک،دو،سه و چهار شهر تاريخي دره شهر در جنوب شرقي استان ايلام، حدود 570 هکتار را به خود اختصاص داده است.

بهزاد فرياديان ادامه داد:در پي تلاش پايگاه پژوهشي شهر تاريخي دره شهر و رايزني‌هاي متعدد و اخذ استعلام‌هاي متعدد از ادارات شهرستان دره شهر و استان ايلام مشخص شد که سند رسمي محوطه تاريخي دره شهر در هفت پلاک ملي در اختيار منابع طبيعي است.

وي افزود:در پي تلاش براي انتقال سند مالکيت و همچنين تلاش براي تهيه و تکميل پرونده اثر براي ثبت در فهرست جهاني حريم نهايي محوطه که همان حريم درجه چهار است يک کمربند حفاظتي با استفاده از بلوک‌هاي سيماني با آرم سازمان مشخص شده است تا بتوان به استناد اين اقدام، به موقع حدود تپه ها و زمين‌هاي منابع ملي را مشخص و تفکيک کنيم همچنين انتقال آن به سهولت انجام خواهد گرفت.

مدير پايگاه پژوهشي شهر تاريخي دره شهر افزود: نوع بلوک‌هاي سيماني که احتمالا" در سطح حوزه حفاظتي ميراث فرهنگي کشور نادر است به ارتفاع 80 سانتي متر، ابعاد تحتاني آن 45*45 و ابعاد فوقاني آن که آرم سازمان در دو طرف آن بصورت فرو رفته نقش بسته است 25*25 تشکيل شده است.

فرياديان گفت: اين بلوک‌هاي سيماني در فاصله هاي هر 15 متر يک بلوک توسط قالب‌هاي فلزي با قرار دادن آرماتور داخل آنها که استحکام بيشتر آنها را احيا مي کند قرار گرفته اند.

وي تصريح کرد: طول حريم درجه چهار شهر تاريخي دره شهر برروي نقشه حدود 9 هزار متر است که بر روي تپه هاي اطراف شهر تاريخي مي گذرد . مسير قرار گرفتن بلوک هاي سيماني صعب العبور بوده به شکلي که با وسيله نقليه همچون تراکتور توسط کارگران با استفاده از مصالح ملاط سيمان در داخل قالب هاي فلزي در نقاطي که توسط GPSمشخص شده بودانتقال وقالب گيري شده اند.

فرياديان خاطرنشان کرد: اين عمليات طي دو ماه بصورت فشرده به انجام رسيده و براي مردم و مسئولان شهرستان جالب توجه و مورد استقبال قرارگرفته است

ازمحل اعتبارات ملی واستانی مبلغ۰۰۰۰۰۰۰ ۳۳۸ سه میلیا ردو سیصدو هشتاد میلیون ریال برای آزادسازی عرصه شهرتاریخی دره شهر اختصاص یافت این اقدام باکمک وهمکاری دادستانی محترم شهرستان دره شهر با ارسال دعوتنامه های به مالکین برای طرح خرید املاک آنان رسمیت پیدا کرد درپی تعاملی که بامالکین واقع درعرصه شهرتاریخی بدست آمد این طرح باموفقیت روبرو شده است

طرح آزادسازی محوطه از قید خانه های جدید الاحداث از جملهء شرایط وضوابط  مصوب عرصه وحریم شهرتاریخی است. این محوطه تاریخی طی دو یاسه دهه گذشته به علت عدم حضور مستمر میراث فرهنگی وعدم  حضوردرحفاظت فیزیکی ساخته شده اند ودر دهه اخیر سازمان استان بامطرح کردن  شهرتاریخی بعنوان پروژه ملی اهتمام ویژه ای را به ظهور رسانده است .ساماندهی وآزادسازی عرصه وحرایم شهرتاریخی ازبرنامه های مهم پروژه است این اقدام درپی تهیه وتکمیل پرونده ثبت جهانی شهرتاریخی سیمره صورت میگیرد.خاطرنشان می گردد فازنخست این پروژه بااعتباری به مبلغ ۷ میلیارد ریال باموفقیت به انجام رسیده است.همچنین در انجام کاوشهای باستان شناسی وحفاظت اصولی کمک خواهد کرد.

در پی تلاش مدیریت پایگاه و جلسات متعدد با اعضاء هیئت راهبردی و اولویت بندی فضای چهار گانه محوطه شهر تاریخی دره شهر موافقت خرید و آزاد سازی املاک جدیدالاحداث در محوطه شهر تاریخی و به تبع آن محصور کردن محوطه و نجات بخشی آن از گزند تردد  افراد متفرقه ،احشام و ماشین آلات کشاورزی  تصویب شد.

فریادیان گفت: در پی جلسات متعدد با ریاست محترم سازمان استان از یک میلیارد تومان اعتبار سفر ریاست جمهوری مبلغ 700 میلیون تومان به خرید عرصه و حرایم شهر تاریخی دره شهر اختصاص داده شد.

 فریادیان اضافه کرد: با اعزام تعداد سه نفر کارشناس رسمی دادگستری به شهرستان دره شهر تعداد حدود 20 واحد مسکونی روستایی و شهری که در عرصه شهر تاریخی در دو دهه گذشته مورد ساخت و ساز قرار گرفته بود مورد ارزیابی قرار گرفتند.

فریادیان افزود:قیمت املاک ارزیابی شده به صاحبان آنها ابلاغ شده وعملیات انتقال سند این  واحدهابه نام میراث فرهنگی در شرف انجام است که پس از اتمام مراحل اداری املاک موصوف به طور کامل برچیده و فضای اشغال شده آزاد خواهد شد.

البته دست یابی به این اتفاق مهم یکی از مهمترین برنامه های پایگاه است که بزودی بطور کامل به وقوع خواهد پیوست.

فریادیان در ادامه گفت: در سال جاری هم مبلغ 500 میلیون تومان دیگر از محل سفر دوم ریاست محترم جمهوری داریم که به محض وصول  آن با ادامه این طرح که منجر به آزاد سازی کامل ساخت وسازهای پراکنده در محوطه و روستای بهمن آباد سفلی و بخشی از بهمن آباد علیا(رشنو آباد) خواهد شد.

فریادیان تصریح کرد :پس از آزادسازی کامل ساختمانهای جدید الاحداث در محوطه شهرتاریخی نوبت خرید وآزاد سازی زمینهای تحت کشاورزی درعرصه شهرتاریخی خواهد بود. درصورتی که این اتفاق هم به وقوع بپیوندد شهرتاریخی دره شهربه طور واقعی  به یکی از مراکز مهم گردشگری کشور تبدیل می گردد.

يك سفال نوشته مربوط به قرون اوليه اسلامي در شهر تاريخي سيمره كشف شد.

مدير پايگاه شهر تاريخي سيمره با اعلام اين خبر گفت: در جريان گمانه زني، لايه نگاري و تعيين عرصه و حريم شهر تاريخي سيمره، سفال نوشته اي به دست آمد كه از اهميت فراواني برخوردار است.

بهزاد فرياديان به نوع خط نوشته شده بر روي اين سفال اشاره كرد و گفت: طي بررسي ها و تحقيقات بعمل آمده اين خط كوفي و به زبان عربي است كه كلمه للموسي يعني براي موسي بر روي آن حك شده است.

وي تصريح كرد: پس از ده فصل كاووش و بررسي در اين شهر تاريخي، به طور اتفاقي در يكي از گمانه هاي آزمايشي اين سفال نوشته بدست آمد.

 بهزاد فرياديان مدير پايگاه شهرتاريخي سيمره گفت: از آنجايي كه شهرتاريخي سيمره دهمين اثر ثبت شده در فهرست آثار ملی كشور است و به حق ارزش و اهميت آن براي ثبت در فهرست آثار ملي كشور درسال 1310شمسي درست تشخيص داده شده است، محدوده اي در حدود 200هكتار رادربرگرفته بوده كه متاسفانه امروزه حدود 60هكتار از آن قابل نقشه برداري وثبت در فهرست محوطه هاي ثبتي كشور شده است.اين نقشه اكنون داراي ضوابط خاص خود بوده و خوشبختانه اين حركت بزرگ بسياري از ابهامات را براي ما روشن كرده است .

فرياديان افزود: يكي از اين ابهامات مشخص كردن خط عرصه محوطه شهر تاريخي است كه بر اين اساس متصرفين كشاورز و متصرفين روستاهاي شكل گرفته درعرصه شهر تاريخي رامورد شناسايي و جهت تعيين تكليف به مسئولين امر معرفي نموده ايم.

فرياديان گفت تنگه زرانگوش با طول حدود دو كيلومتر دوازده اثر تاريخي فرهنگي از دوران پيش از تاريخ تا دوره اسلامي رادرخود جاي داده است ويك مجموعه كامل  از آثارتاريخي فرهنگي استان ايلام راتشكيل مي دهدومیتواند یکی ازبهترین مناطق گردشگری استان ایلام باشد كه متاسفانه برابر شواهد موجود وگفته اهالي محل هم زمان باغارت غار كلماكره لرستان به زعم اينكه همه غارها ويا اشكفت هاي منطقه عتيقه دارند اقدام به حفاريهاي گسترده وتقسيم  محوطه بصورت خانوادگي نموده اند واكنون به ويرانه اي غير قابل توصيف تبديل شده است  وهنور حفاران قاچاق دست بردار  نيستند.قابل ذكر است بنابه پيشنهاداين پايگاه ودستوراكيدرياست محترم سازمان ميراث فرهنگي وگردشگري استان ايلام تهيه پرونده ثبتي اين آثاردردست اقدام قرارگرفته ونيزدرخواست كاوش اضطراري شده است.

فرياديان خواستار توجه خاص وويژه مسئولين كشوري واستاني به ميراثهاي تاريخي  فرهنگي كشورمان ايران  وازجمله استان ايلام شد.و همينطور جذب نيروهاي مراقبت از آثار درسطح كشور به شكل نمادين و بدون تجهيز را بي اثر وتجهيزكامل يگانهاي حفاظتي به وسائط نقليه مناسب ونيروي انساني كه پاسخگوي مراقبت هاي روزانه باشد  رانتيجه بخش دانست.

مدير پايگاه شهر تاريخي سيمره گفت: برنامه جُنگ شادي باهدف جذب گردشگران بومي و غير بومي   و آشنايي بيشتر مردم با آثار تاريخي و فرهنگي شهرستان دره شهر اجرا مي گردد.

بهزاد فرياديان  عنوان كرد: اين برنامه ها شامل انواع موسيقي و ترانه هاي محلي نمايشگاه صنايع دستي و مردم شناسي با اجراي نمادين پخت نان محلي و مشك زني و همچنين توزيع بروشور شهرتاريخي توسط راهنمايان آثار از اول فروردين تا چهاردهم فروردين ادامه دارد.

وي گفت: در اين مدت براي آشنايي بيشتر مسافران نوروزي تعداد هشت نفر بعنوان راهنماي آثار شهرتاريخي سيمره علاوه بر ايفاي نقش حفاظت و مراقبت، اين اثر ارزشمند را براي گردشگران و مسافران نوروزي تشريح مي كنند.

فرياديان در پايان گفت: اين برنامه با همكاري  معاونت گردشگري استان و اداره ميراث فرهنگي شهرستان دره شهر درحال اجرا است.  وي همچنين خواستار توجه بيشتر مسئولان به امر پژوهش، حفاظت و معرفي هرچه بيشتر اين شهر تاريخي شد.

شهرستان دره‌شهر يكي از شهرستانهاي استان ايلام است كه در شرق اين استان واقع شده و مركز آن شهر دره‌شهر است. اين شهرستان در فاصله حدود 120 كيلومتري جنوب شرق مركز استان قرار دارد و از شمال به شهرستان شيروان چرداول،‌از شمال غرب به شهرستانهاي ايلام و مهران، از جنوب به شهرستانهاي دهلران و آبدانان و از شرق و شمال شرق به استان لرستان محدود مي شود. مساحت كل شهرستان دره‌شهر 1480 كيلومتر مربع است كه بر اساس جديدترين تقسيمات كشوري اين شهرستان به 3 بخش: بدره، ماژين و مركزي تقسيم شده است. شهر تاريخي سيمره در بخش مركزي و در جنوب غرب شهر دره‌شهر واقع شده است.

دره سيمره از ديرباز به لحاظ ويژگيهاي طبيعي، اجتماعي و اقتصادي و موقعيت خاص استراتژيكي خود ـ كه در حد فاصل دو عارضه مهم طبيعي كبيركوه و رود سيمره واقع شده ـ همواره مورد توجه گروه هاي انساني واقع بوده است. كبيركوه دو حوزه بزرگ جغرافيايي در منطقه غرب ايران به نام پشتكوه و پيشكوه را تشكيل داده است. اكثر محققان، مورخان، جغرافي‌نويسان و سفرنامه‌نويسان قديم از پشتكوه به نام ايالت ماسبذان و از پيشكوه به نام ايالت مهرجانقذق نام برده‌اند و پايتخت ماسبذان را سيروان (شيروان) مي‌دانند كه ويرانه‌هاي آن در ميان روستاي سرابكلان از توابع شهرستان شيروان چرداول واقع است و پايتخت مهرگان كدك را سيمره يا شهر تاريخي دره‌شهر امروزي مي‌دانند.

به استناد گفته اكثر مورخان از جمله ابواسحاق ابراهيم اصطخري، ابن حوقل، لسترنج، ابودلف و در آثار البلاد و اخبار العباد قزويني و همچنين كتاب البلدان، حمزه اصفهاني، مستوفي، ‌ابن اثير و مقدسي نام سيمره براي اين شهر تاريخي ذكر شده است. متأسفانه امروزه در بين عموم مردم ذكر نام ماداكتو بر اين شهر عموميت يافته و بر آن تاكيد مي‌نمايند. ماداكتو يكي از شهر‌هاي ايلامي است كه تاريخ آن به نيمه دوم هزاره دوم ق.م بر مي‌گردد،‌ اين در حالي است كه بر اساس كاوشها و بررسي‌هاي باستان‌شناسي قدمت اين شهر تاريخي به دوره ساساني و قرون اوليه اسلامي برمي گردد.

تلاش بيشتر گروه باستانشناسي پايگاه شهر تاريخي سيمره بر اين است كه در فصلهاي آينده عمليات كاوش در اين شهر تاريخي براي هرچه بهتر معرفي كردن فرهنگ و تمدن ديرينه اين ديار باستاني صورت گيرد.

هيئت گمانه‌زني و تعيين حريم شهر سيمره امروز به منطقه تاريخي ـ طبيعي دربند دره‌شهر رفت.

سرپرست هيئت با اعلام اين خبر گفت: منطقه تاريخي ـ طبيعي دربند، ‌يكي از بزرگترين مجموعه آثار تاريخي استان ايلام را تشكيل ميدهد كه آثار پيش از تاريخ تاريخي و اسلامي را در خود جاي داده است.

بهزاد فرياديان افزود: علاوه بر مجموعه آثار تاريخي اين تنگه، آبشار طبيعي به ارتفاع حدود يكصد متر و صخره‌هاي سر بفلك كشيده با تراشه‌هاي طبيعي و فضاي سرسبز و زيبا از جمله جاذبه‌هاي طبيعي توريستي اين منطقه است.

وي به مشكلات به وجود آمده در مورد اين تنگه اشاره كرد و گفت: متأسفانه در سالهاي قبل مجوز ساخت بزرگترين منبع آب شرب منطقه در اين تنگة تاريخي ـ طبيعي از سوي كارشناسان ناآگاه صادر شده كه موجب تخريب و ناهمگوني بافت تاريخي اين تنگه شده است.

بهزاد فرياديان عبور لوله‌هاي بزرگ انتقال آب به روستاهاي پايين دست تنگه كه از روي آثار رد شده است و احداث جاده بزرگ دسترسي به منبع آب داخل تنگه را از ديگر مشكلات بوجود آمده براي اين تنگه دانست.

سرپرست هيئت گمانه‌زني سيمره به ويژگيهاي منحصر بفرد معماري داخل اين تنگه اشاره كرد و افزود:تنگه دربند با بيش از 3 كيلومتر طول با آثار معماري سنگي در دو طرف دامنه تنگه يكي از مهمترين شهرهاي دوره‌هاي تاريخي ـ اسلامي را تشكيل داده است.

وي معماري به كار رفته در اين تنگه را مهم و قابل تأمل توصيف كرد و گفت: اميدواريم با انجام پژوهشهاي دقيق و منسجم باستانشناسي به شناسايي استقرارهاي موجود در اين تنگه بپردازيم و با ايجاد امكانات لازم زمينه جذب بيشتر گردشگر داخلي و خارجي را فراهم آوريم.

طي عمليات گمانه‌زني شهر تاريخي سيمره دره‌شهر يك ظرف سفالي متعلق به قرون اوليه اسلامي كشف شد.

مدير پايگاه دره‌شهر با اعلام اين خبر گفت: در يكي از گمانه‌هاي ايجاد شده در ضلع شرقي اين شهر،‌قطعات زيادي از يك ظرف سفالي بدست آمد كه با كنجكاوي اعضاء هيئت پس از جمع‌آوري، وصالي و مرمت شد.

بهزاد فرياديان افزود: اين ظرف كه از وصالي بيش از هفتاد قطعه سفال شكل گرفت با 7 سانتي متر ارتفاع، 24 سانتي متر قطر دهانه و همچنين 13 سانتي متر قطر كف، داراي خميره نخودي با لعاب آبي در داخل ظرف و نقوش تزييني هندسي است.

وي با بيان اينكه اين ظرف وصالي شده يكي از كاملترين ظروف بدست آمده از شهر تاريخي سيمره است تاكيد كرد: اخبار خوشحال كننده‌تري از عمليات گمانه‌زني و تدقيق سازي عرصه و حريم اين شهر تاريخي در آينده نزديك منتشر خواهد شد.

مدير پايگاه پژوهشي شهر تاريخي سيمره با اعلام اين خبر گفت: با همكاري مردم و انجمن‌هاي جوان ميراث فرهنگي، شهر تاريخي سيمره آماده بازديد گردشگران و مسافران نوروزي است.

بهزاد فرياديان ارائه كاتالوگ، بروشور و نقشه راهنماي راههاي آثار باستاني شاخص شهرستان دره‌شهر به بازيدكنندگان را از عمده‌ترين برنامه هاي ايام نوروزي اين پايگاه اعلام كرد و گفت: اميدواريم با مساعدت ادارات و همچنين سازمان ميراث فرهنگي بتوانيم برنامه هاي جذاب و متنوعي اجرا نماييم.

عمليات گمانه‌زني و تدقيق سازي عرصه و حريم شهر تاريخي سيمره دره‌شهر آغاز شد.

بهزاد فرياديان سرپرست هيئت با اعلام اين خبر به ما گفت: اجراي اين طرح برنامه‌هاي حفاظتي و پژوهشي پايگاه را سرعت مي‌بخشد و همچنين فرصت مناسبي براي دستيابي به اهداف برنامه ميانمدت پايگاه در اختيار مي گذارد.

پایگاه شهر تاریخی سیمره با تمام امکانات پذیرای ورود هموطنان عزیز ایرانی داخل و خارج کشور است.